Gubitak apetita
22. April 2025.
Uvećana prostata – simptomi i lečenje
25. July 2025.
Rak prostate je jedan od najčešćih oblika malignog oboljenja kod muškaraca, nalazi se na drugom mestu po učestalosti malignih oboljenja kod muškaraca. Javlja se obično posle 50. godine života i ima jako sporo vreme razvoja, što dovodi do toga da se kasno dijagnostikuje i na početku bolesti ne postoji nikakvi simptomi, koji bi upućivali na ovu tešku bolest. Rizik od karcinoma prostate povećava se s godinama.
Prostata je žlezda smeštena ispod bešike a ispred završnog dela debelog creva, odnosno rektuma, svojim oblikom i veličinom podseća na kesten. Zajedno sa testisima, prostata učestvuje u proizvodnji semene tečnosti, olakšava kretanje spermatozoida i učestvuje u njihovom sazrevanju.
Rak prostate se razvija usled nekontrolisanog rasta ćelija u prostati, koje mogu formirati tumor i nakon vremena se mogu širiti (metastazirati) i u druge delove organizma.
Briga o zdravlju počinje preventivnim pregledima! Pozovite nas na 021 402 539 i obavite redovni pregled prostate kod nas.
Uzroci nastanka i faktori rizika
Uzroci nastanka karcinoma prostate
Tačan uzrok nastanka raka još uvek nije u potpunosti jasan, jedino što se zna je da postoje i nasledne forme bolesti kod oko 10% obolelih.
Sve počinje kada ćelije prostate dožive promene u svom genetskom materijalu. Te promene uzrokuju da se ćelije brže dele i rastu nego što bi trebalo, i tada s vremenom nastaje tumor koji može biti zloćudan.
Faktori rizika za razvoj karcinoma prostate
- Starija životna dob – najčešće posle 50. godine života
- Genetski faktor - jedna od činjenica je da ukoliko je majka pacijenta bolovala od karcinoma dojke, postoji veći rizik da i sam pacijent oboli od karcinoma prostate. Ovakve situacije su često povezane sa prisustvom BRCA mutacije. Zbog toga je važno utvrditi da li postoji ova genetska promena. Osobe koje u porodici imaju potvrđene nosioce BRCA mutacije treba da se testiraju i započnu redovne preglede i PSA testiranje već od 40. godine.
- Rak prostate u porodici (naročito su u riziku muškarci čiji su očevi ili braća oboleli od raka prostate)
- Hormonski disbalans (visok nivo testosterona)
- Pušenje
- Nepravilna ishrana (veliki unos crvenog mesa i mlečnih proizvoda)
- Gojaznost
Rak prostate simptomi
U ranim fazama bolesti, simptomi najčešće mogu izostati. Upravo zbog toga su preventivni godišnji pregledi od suštinske važnosti. Karcinom prostate najčešće ne izaziva specifične simptome koji bi ukazivali na njegovo prisustvo. Obično se otkriva slučajno, tokom rutinskog pregleda kod urologa ili prilikom digitorektalnog pregleda i PSA testa, koji se rade zbog drugih uroloških problema, poput benigne hiperplazije prostate ili urinarne infekcije.
A kad se već jave simptomi, onda su neki to neki od sledećih navedenih:
- Učestalo mokrenje
- Otežano mokrenja
- Učestalo noćno mokrenje
- Nemogućnost zadržavanja mokraće (inkontinencija mokraće)
- Krv u mokraći
- Krv u spermi i bolovi pri ejakulaciji
- Erektilna disfunkcija
- Bol u maloj karlici ili u leđima i kukovima
- Osećaj težine u maloj karlici
- Bol u kostima
- Gubitak telesne težine
- Osećaj umora
Pacijent koji ima karcinom prostate može da nema značajnije tegobe sa mokrenjem.
Kako se karcinom prostate dijagnostikuje?
Dijagnoza raka prostate ponekad se postavi sasvim slučajno, tokom rutinskih pregleda koje pacijent obavlja zbog drugog zdravstvenog problema. Tada se, u okviru tih ispitivanja, otkrije prisustvo karcinoma prostate. Specifični pregledi i procedure kojima se dijagnoza potvrđuje su sledeći:
- Laboratorijske analize krvi i mokraće
-
- Tumor marker PSA (Prostata specifični antigen) - krvni test koji meri nivo PSA. Povišeni nivo PSA može ukazivati na rak prostate, ali može biti povišen i zbog drugih benignih stanja, kao što je benigna hiperplazija prostate (BHP) ili infekcija.
- Digiteroreklatni pregled prostate (DRE) - urolog palpacijom prostate kroz rektum može osetiti evenutalne nepravilnosti u prostati, kao što su zadebljanje ili čvorići.
- Biopsija prostate - kada PSA test i pregled rektuma izazovu sumnju na rak prostate, sledeći korak je biopsija. Tom prilikom uzimaju se mali uzorci tkiva iz prostate i šalju na analizu da bi se utvrdilo da li je prisutan rak.
- Transrektalni ultrazvučni pregled prostate – u cilju provere veličine i anatomije prostate
- MRI i CT skeneri - snimke koje se dobijaju kod ovih dijagnostičkih procedura pomažu u proceni širenja raka na okolna tkiva ili kosti.
Da li je rak prostate izlečiv?
Odluka o terapiji karcinoma prostate donosi se na osnovu stadijuma bolesti u trenutku postavljanja dijagnoze. Kada je karcinom otkriven u lokalizovanom stadijumu, tj. kada se nije proširio na druge organe, operacija je najčešći prvi izbor lečenja. U slučajevima kada je bolest uznapredovala, primenjuju se i drugi modaliteti terapije. Uspešnost lečenja zavisi od pravovremenog otkrivanja bolesti, postavljanja tačne dijagnoze uz pomoć savremenih dijagnostičkih procedura i sprovođenja odgovarajućeg terapijskog pristupa. Pravovremeno prepoznavanje i adekvatno lečenje značajno poboljšavaju prognozu bolesti. Plan lečenja se uvek kreira individualno, u zavisnosti od tipa, veličine i agresivnosti tumora, starosti pacijenta i njegovog opšteg zdravstvenog stanja, a može uključivati jednu ili više terapijskih opcija.
-
- Hirurgija - Hirurški pristup ostaje jedna od najefikasnijih terapijskih opcija u lečenju karcinoma prostate, često u kombinaciji sa drugim modalitetima kod uznapredovalih stadijuma bolesti. Procedura se može izvesti otvorenom (klasičnom) tehnikom ili laparoskopski. U odabranim slučajevima, operacija omogućava radikalno uklanjanje tumora uz očuvanje neurovaskularnih snopova, čime se pacijentima povećava verovatnoća očuvanja kontinencije i seksualne funkcije.
- Prostatektomija - uklanjanje cele prostate. Ovo je najčešća opcija za lokalizovani rak. Ako rak nije proširio izvan prostate, potpuno uklanjanje može biti pravo rešenje.
- Hirurgija - Hirurški pristup ostaje jedna od najefikasnijih terapijskih opcija u lečenju karcinoma prostate, često u kombinaciji sa drugim modalitetima kod uznapredovalih stadijuma bolesti. Procedura se može izvesti otvorenom (klasičnom) tehnikom ili laparoskopski. U odabranim slučajevima, operacija omogućava radikalno uklanjanje tumora uz očuvanje neurovaskularnih snopova, čime se pacijentima povećava verovatnoća očuvanja kontinencije i seksualne funkcije.
- Transuretralna resekcija prostate
-
- Laparoskopska prostatektomija - uklanjanje prostate ali kroz minimalnu hiruršku proceduru
- Radioterapija (zračenje) - koristi se za lečenje lokalizovanog raka prostate, za uklanjanje tumorskog tkiva ili kao palijativna terapija za pacijente sa lokalno uznapredovalim ili metastatskom bolešću. Može se izvoditi klasičnom metodom (putem radioaktivnim snopom zraka) ili savremeniji pristup brahiterapijom (kada se lokalno uvede u organizam radioaktivni izvor)
- Hormonska terapija - hormonoterapija - Ovaj način lečenja smanjuje nivo testosterona, koji može stimulisati rast raka prostate. Hormonska terapija može biti korišćena ako i kada rak uznapreduje ili se proširi na druge delove tela.
- Hemoterapija - najbolji način lečenja u slučaju kada rak prostate postane otporan na hormonoterapiju ili se proširi na druge delove tela, poput kostiju.
- Imunoterapija i ciljana terapija - opcija kod uznapredovanom raku prostate koji se ne može lečiti standardnim metodama.
- Krioterapija - ovaj savremen način terapije služi za destrukciju malignih ćelija zagrevanjem ili smrzavanjem. Mogu se primeniti za lečenje vrlo malih tumora lokalizovanih u prostati, dok okolna tkiva prostate ostaju netaknuta.
Prevencija raka prostate
Iako ne postoji siguran način da se spreči rak prostate, postoje određeni koraci koji mogu pomoći u smanjenju rizika:
- Zdrav način života - zdrava ishrana bogata voćem, povrćem i vlaknima, uz smanjen unos crvenog mesa i zasićenih masti.
- Redovna fizička aktivnost - redovno vežbanje može smanjiti rizik od raka prostate.
- Održavanje normalne telesne težine
- Redovni i preventivni pregledi - muškarci stariji od 50 godina, ili oni sa porodičnom istorijom, treba da rade redovne preglede kod urologa.
Rak prostate je ozbiljna bolest koja može imati spor razvoj, ali kada se otkrije u ranoj fazi, većina muškaraca može očekivati pozitivan ishod sa pravovremenim lečenjem. Važno je redovno obavljati preglede, posebno ako postoji povećan rizik, i obratiti pažnju na bilo kakve promene u mokrenju ili drugim simptomima.
Ukoliko imate bilo kakva pitanja, nedoumice ili želite da se informišete o prevenciji, dijagnostici ili lečenju karcinoma prostate, slobodno nas kontaktirajte putem telefona +381 21 402 539, mejla info@sbparks.rs ili nas posetite lično na adresi Subotička 41, Novi Sad.
